FAQ RIUPA
Rhode Lwa Inifòm sou Parante nan Zile a: Kesyon yo Poze Souvan

Ki sa ki Lwa Inifòm sou Parante nan Rhode Island?
Siyen an lwa an Jiyè 2020, Lwa Inifòm sou Parante nan Rhode Island (RIUPA) ranplase Lwa Inifòm sou Patènite a epi li dekri fason pou etabli patènite yon timoun ak kijan pou etabli patènite anba chak chemen. RIUPA a mete ajou lwa patènite RI a yon fason konplè epi li vize asire ke chak timoun gen yon chemen klè pou sekirize patènite legal yo.
Plis espesyalman, RIUPA a asire pi gwo pwoteksyon ak tretman egal pou koup LGBTQ yo. Lwa a pèmèt koup LGBTQ yo jwenn aksè pou etabli patènite atravè yon senp Rekonesans Volontè Sivil de Patènite, sa ki asire koup LGBTQ yo kapab etabli patènite yo imedyatman lè pitit yo fèt. Li kreye tou, pou premye fwa nan Rhode Island, yon chemen aksesib pou patènite pou timoun ki fèt atravè repwodiksyon asisté, ansanm ak pwoteksyon pou timoun ki fèt atravè matènite pou ranplase pitit. Yo te siyen pwojè lwa a nan dat 21 Jiyè 2020 epi li te antre an vigè 1ye Janvye 2021.
Kisa paran vle di?
"Patènite" vle di ou se yon paran legal yon timoun pou tout rezon. Patènite vini ak yon pakèt dwa (pa egzanp, tan paran ak pran desizyon) ansanm ak responsablite (pa egzanp, peman pansyon alimantè, bay asirans sante, bay swen pou bezwen debaz yo). Yon relasyon legal paran-pitit ki an sekirite se esansyèl pou estabilite ak byennèt yon timoun alontèm.
Poukisa yo te pase RIUPA a kounye a?
Lwa sou parante nan Rhode Island pa t mete ajou depi plis pase 40 ane; li te an reta pou yo te mete ajou lejislasyon an. Moun Rhode Island pou Egalite Paran (RIPE), yon kowalisyon ki konpoze de fanmi ak òganizasyon k ap pouse pou egalite paran nan Rhode Island, te plede pou lwa paran ki mete ajou pandan plizyè ane. Avèk patwonaj Reprezantan Carol McEntee ak Senatè Erin Lynch Prata epi sipò administrasyon Gouvènè Gina Raimondo, travay di yo finalman te bay rezilta.
Kilè li te antre an vigè? Ki moun ki afekte?
RIUPA a te antre an vigè 1ye janvye 2021. Tout fanmi yo afekte, men nouvo lwa a patikilyèman enpòtan pou fanmi LGBTQ Rhode Island yo.
Poukisa li enpòtan pou etabli parante byen vit?
Etabli paran yo touswit apre nesans lan asire ke yon timoun byen pwoteje ak paran li pou tout rezon epi li ogmante klète pou tout moun ki enplike nan lavi yon timoun. Sa a patikilyèman enpòtan si yon pwoblèm ak timoun nan oswa paran yo ta rive; pa egzanp, etabli paran yo ap pèmèt yon paran pran nenpòt desizyon medikal byen bonè nan lavi yon timoun, asire ke yon timoun ap resevwa benefis asirans oswa dwa eritye, epi pwoteje dwa paran paran yo si yo separe.
Kijan moun Rhode Island yo ka etabli parante anba RIUPA a?
RIUPA a prevwa ke moun Rhode Island yo ka etabli parante yo nan fason sa yo:
- Akouchman (eksepte pou moun k ap aji kòm manman pòtè)
- Adopsyon
- Rekonesans
- Jijman
- Prezimpsyon (ki gen ladan prezompsyon matrimonyal la)
- Koneksyon jenetik (eksepte pou donatè gamet)
- Paran de facto
- Repwodiksyon asisté
- Akò pou moun ki pote yon tibebe jestasyonèl

Kouman mwen ka etabli parante mwen atravè yon rekonesans volontè?
Ou kapab rekonèt volontèman parante yon timoun lè w siyen yon fòm ki soti nan Depatman Sante Rhode Island ke yo rele yon "Rekonesans Volontè Parante"oswa VAP. Yon VAP dwe siyen pa paran byolojik la ak lòt paran an. Lòt paran an kapab paran jenetik la, yon paran entansyonèl yon timoun ki fèt atravè repwodiksyon asisté, oswa yon paran prezime. Siyen yon fòm VAP se volontè, epi li ka fèt nan lopital la touswit apre nesans la oswa nan yon lòt moman. Yon fòm VAP dwe temwen epi siyen pa omwen yon lòt moun. Si yon moun pa vle siyen fòm sa a, lòt paran an ka eseye deside sou parante nan tribinal yo.
Si ou gen nenpòt kesyon sou si ou ta dwe siyen yon fòm VAP, ou ta dwe konsilte avèk yon avoka anvan ou siyen. Yon fòm VAP ekivalan a yon jijman sou parante, epi parante se yon responsablite konsiderab pou tout lavi. Yo ka anile yon fòm VAP nan premye 60 jou yo atravè yon aksyon tribinal, epi apre sa sèlman pou sèten rezon limite.
Èske gen nenpòt depans ki gen rapò ak Rekonesans Volontè Parante a?
Yo chaje yon frè pou tout Dosye Vital Sètifye yo, ki gen ladan VAP la. Frè pwosesis pou yon VAP se $15. Pri yon Sètifika Nesans Sètifye se $22 pou depoze oswa $25 pou sèvis pa lapòs. Yo bay Dokiman Rekonesans Volontè Parante (VAP) la sou demann kòm yon dokiman sipò ki akonpaye Sètifika Nesans Sètifye a.
Ki sa yon paran prezime ye?
Yon paran prezime se yon paran ki pa paran byolojik ke lalwa rekonèt akòz sèten sikonstans oswa relasyon. Yon paran prezime etabli kòm yon paran legal atravè ekzekisyon yon VAP valab, pa yon jijman oswa jan sa prevwa nan RIUPA a.
Ki moun ki ka yon paran prezime?
Ou se yon paran prezime si nenpòt nan sa ki anba yo se vre:
- Ou marye ak paran byolojik timoun nan lè timoun nan fèt;
- Ou te marye ak paran byolojik timoun nan, epi timoun nan fèt nan lespas 300 jou apre maryaj la te fini akoz lanmò, anilasyon oswa divòs;
- Ou te marye ak paran byolojik timoun nan apre nesans timoun nan, ou te deklare paran ou epi ou te nonmen kòm paran sou sètifika nesans lan; oubyen
- Ou te rete ak timoun nan nan menm kay la epi ou menm ak yon lòt paran te kenbe timoun nan kòm pitit nou pandan dezan apre nesans oswa adopsyon an epi nou te pran responsablite pèsonèl, finansyè oswa gad timoun nan.
Ki sa ki yon paran de facto?
Yon paran de facto se yon paran tribinal la rekonèt poutèt relasyon yo ak timoun nan. Yon moun ka chèche etabli paran de facto a lè li demontre, avèk prèv klè ak konvenkan, tout bagay sa yo:
- Ou te viv avèk timoun nan kòm yon manm regilye nan kay la pandan yon bon bout tan;
- Ou te toujou pran swen timoun nan;
- Ou te pran tout responsablite pou timoun nan san ou pa atann peman;
- Ou te konsidere timoun nan tankou pitit ou;
- Ou te etabli yon relasyon lyezon ak depandans ki se yon relasyon paran;
- Ou te gen yon relasyon paran ak timoun nan ki te sipòte pa yon lòt paran; epi
- Kontinye yon relasyon ak timoun nan se nan pi bon enterè timoun nan.
Si Mwen se yon paran ki siyen yon VAP, èske mwen bezwen fè yon adopsyon pa yon dezyèm paran tou?
Yon VAP etabli parante legal anba lalwa eta a epi li ba ou tout dwa ak devwa yon paran. Dapre lalwa federal, chak eta dwe gen yon pwosesis VAP pou etabli parante administrativman. Yon VAP ekivalan a yon dekrè jidisyè sou parante epi li ta dwe resevwa rekonesans nan tout jiridiksyon. Yon majorite timoun ki pa marye Ozetazini gen parante yo etabli atravè yon VAP.
Eta yo ap pran mezi pou elaji aksè a etabli patènite atravè yon VAP pou moun ki itilize repwodiksyon asisté, ki gen ladan anpil moun LGBTQ, gen aksè a chemen sa a pou rive nan patènite. Avèk RIUPA a, uit eta kounye a gen elaji aksè a patènite atravè rekonesans volontè pou paran LGBTQ yo ka etabli patènite atravè pwosesis administratif senp sa a. Etandone ke aksè elaji a VAP yo ap parèt Ozetazini, gen kèk fanmi ki ka vle tou konplete yon adopsyon ko-paran. Gade VL v. EL, 136 S. Ct. 1017 (2016).
Kijan RIUPA a ede moun ki vle vin ansent atravè repwodiksyon asisté?
RIUPA a bay klarifikasyon ak pwoteksyon enpòtan pou timoun ki fèt atravè repwodiksyon asisté.
- Ou se yon paran si ou bay konsantman ou pou repwodiksyon asisté avèk entansyon pou ou vin paran pitit ou a. Ou ka demontre konsantman ou atravè yon ekriti siyen pa tou de paran ki gen entansyon ansent lan oswa atravè yon desizyon tribinal.
- Yon donatè gamet (sa vle di yon donatè espèm oswa ovul) pa paran yon timoun ki fèt atravè repwodiksyon asisté.

Èske mwen ka itilize matènite pou ranplase pou fè yon timoun?
Wi. RIUPA a gen dispozisyon konplè sou kijan pou etabli parante atravè yon akò sou moun k ap pote yon jèstasyonèl. Tout pati ki nan yon akò sou moun k ap pote yon jèstasyonèl dwe gen yon avoka endepandan pandan tout pwosesis la. Sa a se yon ti apèsi sou lalwa a pou rezon enfòmasyon.
Anvan ou kòmanse nenpòt pwosedi medikal pou vin ansent yon timoun atravè yon pwosesis pòstè, ou dwe gen yon akò alekri epi siyen. Akò sa a se ant ou menm, nenpòt lòt paran ki gen entansyon fè pitit, moun ki aji kòm yon pòstè, ak mari oswa madanm nenpòt nan pati sa yo (si sa aplikab). Akò sa a pral etabli ke ou se paran(yo) timoun nan epi ke pòstè a ak mari oswa madanm li, si sa aplikab, pa gen dwa oswa devwa paran yo. Pou antre nan yon akò pòstè jestasyonèl, bagay sa yo dwe vre:
- Tout paran ki gen entansyon fè pitit la ak moun ki pote pitit la dwe gen omwen 21 an;
- Tout paran ki gen entansyon pran swen timoun nan ak moun ki pote timoun nan dwe fin fè yon evalyasyon medikal ak yon konsiltasyon sou sante mantal; epi
- Pou rezon akò a, paran(yo) ki gen entansyon pran timoun nan ak moun ki pote timoun nan dwe gen avoka separe ki reprezante li, epi paran(yo) avoka moun ki pote timoun nan dwe peye pou li.
Lalwa a egzije pou akò konpayi asirans yo gen plizyè kondisyon ladan yo pou yo valab, tankou pèmèt yon manman pòtè pran pwòp desizyon sou sante ak byennèt li pandan gwosès la epi egzije pou paran an(yo) peye tout depans swen sante ki gen rapò.
Kisa lalwa Rhode Island di sou matènite tradisyonèl oswa jenetik pou ranplase manman?
RIUPA a pèmèt nan sikonstans trè limite pou matènite tradisyonèl oswa jenetik pou ranplase yon lòt manman: yon manm fanmi ka sèvi kòm yon moun ki pote yon jèstasyonèl lè l sèvi avèk pwòp gamet li yo. Yon moun ki pa yon manm fanmi pa ka aji nan wòl sa a. Menm avèk yon manm fanmi, egzijans lalwa pou yon akò valab, ak tout lòt pwoteksyon lwa ki dekri pi wo a, aplike.
Ki pwoteksyon ki genyen pou sivivan vyolans domestik yo pou yo pa sibi presyon pou etabli paran legal?
RIUPA a gen pou objektif asire ke etablisman patènite a jis, klè, efikas epi santre sou timoun nan. Gen kèk patènite legal ki soti nan aplikasyon lalwa. Gen lòt patènite legal ki ka soti pa konsantman. Pèsonn pa ta dwe janm santi yo anba presyon pou bay konsantman yo pou patènite. RIUPA a gen anpil dispozisyon ki pèmèt moun konteste patènite si li te etabli atravè presyon, kòèsisyon oswa menas pou fè yo mal.

E si mwen se yon transjèn oswa yon moun ki pa binè?
RIUPA a di klèman ke chak timoun gen menm dwa ak nenpòt lòt timoun san yo pa konsidere sèks paran yo, eta sivil paran yo, oswa sikonstans nesans yo. Lefèt ke RIUPA a pa gen rapò ak eta sivil ni ak sèks, li vize trete tout moun Rhode Island egalman. RIUPA a, lefèt ke li pa enkli tèm ki gen rapò ak sèks tankou manman oswa papa, enkli tout sèks.
Ki kote m ka ale si m bezwen èd pou rezoud yon pwoblèm paran?
Menm jan ak nenpòt pwoblèm dwa fanmi, li rekòmande pou jwenn konsèy legal. GLAD Answers, liy enfòmasyon legal nou an, ka bay enfòmasyon ak referans pou pratikan lokal yo. Si ou gen kesyon sou kijan pou pwoteje fanmi ou, kontakte GLAD Answers nan www.GLADAnswers.org oubyen 800.455.GLAD.
Pou plis enfòmasyon sou kijan RIUPA a afekte fanmi ou, klike la a.
Pou aprann plis bagay sou fanmi yo ak kowalisyon ki te travay di pou pase pwojè lwa sa a, vizite Moun Rhode Island pou egalite paran yo.
