Blog
13 Jiyè 2016
Swa lojman piblik yo ouvè pou piblik la an jeneral, swa yo pa ouvè. Ou pa ka genyen toulede.
Avèk lespri, lojik ak bon sans, Pwofesè Joe Singer devwale kijan aranjman piblik ki envoke "libète relijyon" pou entèdi sèvis bay moun LGBTQ yo tou senpleman ap fè diskriminasyon ki baze sou kwayans relijye. Nasyon nou an deja vire do bay epòk kote moun yo te oblije "rele biznis yo davans" pou asire yo ke yo akeyi, 'nou "deja envite". Pwofesè Singer fè yon agiman konvenkan ke itilize kwayans relijye kòm yon nepe se diskriminasyon relijye ki ka mennen nan aksyon. Pandan nasyon nou an ap konsidere nouvo reklamasyon relijyon sou mache a, Pwofesè Singer raple nou ke nou deja gen repons yo. – Mary L. Bonatuo, Direktè Pwojè Dwa Sivil GLAD la
Gen yon sèn popilè nan premye fim Star Wars la kote Luke Skywalker ak Obi-wan Kenobi antre nan yon ba. Yo akonpaye pa de robo. Barman an kanpe Luke epi li di, "Hey, nou pa sèvi moun konsa isit la." C-3PO deside ke li menm ak R2-D2 pral rete deyò pou evite pwoblèm. Moman an twoublan. Pandan kamera a ap vire toutotou sal la, nou wè tout kalite bèt bèl bagay; yo pa sèlman soti nan diferan ras men diferan planèt. Kliyantèl la divès jan yo ka ye. Men, pou kèk rezon nou pa konprann, android yo pa akeyi. Kisa sa vle di pou w jwenn pòt la fèmen nan figi w? Ki santiman w genyen lè yo di w "nou pa vle moun konsa isit la"? Kisa sa vle di pou yo eskli w nan yon kote tout lòt moun - literalman tout lòt moun - envite? Sa vle di plis pase yon ti deranjman. Sa vle di plis pase mache nan lari a pou jwenn yon lòt ba. Sa vle di plis pase kite barman an viv lavi l dapre pwòp règ ak valè li yo. Kisa sa vle di? Audra McDonald te eksplike l pi byen. Apre Indiana te pase yon lwa ki pèmèt akomodasyon piblik yo refize sèvi kliyan LGBTQ pou rezon relijye, li te tweeted:
Men pwoblèm nan. Èske ou ta dwe rele davans pou wè si w byenveni? Èske ou ta dwe rele davans pou wè si y ap sèvi w nan restoran an? Ba w yon chanm nan otèl la? Vann ou yon rad maryaj? Kite w lwe sal bal otèl la pou resepsyon maryaj ou a? Ale nan twalèt? Biznis ki pretann libète relijye ba yo libète pou eskli kliyan jan yo vle di yo jis vle pou yo rete trankil. Yo vle viv lavi yo jan yo vle, san entèferans leta oswa lòt moun. Yo vle pou yo pa fòse yo vyole kwayans relijye yo. Si yo pa vle fè w yon gato, ou ka ale yon lòt kote. Poukisa fòse yon asosyasyon ki p ap bon pou tou de bò yo? Poukisa retire dwa pwopriyetè biznis la pou eskli moun ki pa pwopriyetè nan pwopriyete a? Kite m viv lavi m dapre relijyon mwen epi ou ka viv lavi w dapre pa w. Ou ka vle marye ak yon moun menm sèks avè w, men jis pa mete m ladan l. Al frekante moun ki pa gen pwoblèm ak fason w ap viv la. Rezonman sa a konfizyon nan plizyè fason. Ann klase yo..@GovPenceIN Gen kèk nan gwoup mwen an ki omoseksyèl epi nou gen 2 konsè nan eta pa nou an mwa pwochen an. Èske nou ta dwe rele davans pou asire nou ke otèl la aksepte nou tout?
— Audra McDonald (@AudraEqualityMc) 26 mas 2015
Diferans ki genyen ant libète relijye ak diskriminasyon relijye
Konstitisyon an pwoteje dwa pou w pratike relijyon w libman e sa se yon bagay vrèman bèl bagay. Men, nou dwe sonje tout moun gen libète pou pratike relijyon, pa sèlman ou. Si relijyon w lan di w ke fanm yo ta dwe abiye yon fason ki pa modès e ke gason yo pa ta dwe bò kote fanm ki vyole nòm sa a, alò ou lib pou w aplike kwayans sa a nan legliz ou, nan moske w, nan sinagòg ou. Men, gen lòt moun ki gen pwòp kwayans ak pratik relijye yo, epi yo lib pou yo aji yon fason diferan nan pwòp espas relijye yo. Kisa sa vle di pou espas piblik yo — kote nan mond lan kote moun ki gen diferan relijyon kominike? Si moun k ap chèche kontwole abiman ak separe moun pa sèks rive kontwole entèraksyon nan mache a, sa entèfere ak libète lòt moun pou yo viv selon pwòp pratik yo ki ka gen ladan yo ekspresyon pwòp tèt yo nan abiman ak entèraksyon an piblik ant moun ki gen diferan sèks. Nou pa ka rezoud konfli sa a sèlman lè nou “pwoteje libète relijyon”. Gen libète relijye sou tou de bò yo. Kwayans yon moun, pratik yon moun dwe sede. Akomodasyon sosyete nou an chwazi a se youn ki bay moun libète pou yo antre nan espas piblik yo sou menm kondisyon. Sa vle di fanm yo lib pou yo abiye jan yo vle, depi yo konfòme yo ak estanda minimòm ki aplikab pou tout moun. Sa vle di ou gen dwa panse moun ta dwe abiye ak plis modesti. Sa nou pa pèmèt se pou gen moun ki kontwole konpòtman lòt moun nan yon fason ki refize yo libète egal. Dwa ou genyen pou libète relijyon pa ba ou dwa pou di lòt moun kijan pou yo abiye. Kwayans ou ke fanm yo ta dwe rete lakay yo pa ba ou dwa pou enpoze opinyon sa a sou fanm ki pa pataje kwayans relijye ou yo. Men, yon pwopriyetè biznis ta ka fè objeksyon ke li pa eseye di lòt moun sa pou yo fè. Li jis vle deside ak ki moun pou l fè biznis. Ann reflechi sou sa. Ki sa ki ta rive si yon pwopriyetè otèl ta di: "Eskize m, men nou pa sèvi kretyen. Ale yon kote yo vle w." Èske sa ta entèfere ak libète relijyon yon kliyan kretyen? Dapre lalwa federal, repons lan se wi. Diskriminasyon ki baze sou relijyon ilegal nan lojman piblik. Pifò kretyen ta jwenn esklizyon an ofansif. Yo ta konsidere li kòm yon fòm diskriminasyon ak yon entèferans ak libète egzèsis relijyon an tou de. Si se konsa, ou pa ka genyen toulede. Swa magazen yo gen devwa pou sèvi kliyan kèlkeswa relijyon yo, swa yo gen dwa refize aksè ki baze sou relijyon. Li pa posib pou magazen yo lib pou eskli Juif ak Mizilman men yo gen devwa pou admèt kretyen. Objektif lalwa anti-diskriminasyon an se entèdi diskriminasyon. Si ou gen dwa antre nan yon boulanjri kèlkeswa relijyon ou, alò lòt moun gen dwa antre nan boulanjri a kèlkeswa relijyon yo. Sa vle di ou pa ka enpoze yon tès relijye sou kliyan ou yo. Deba sou libète relijye ak aranjman piblik yo te etranjman sipoze ke gen kwayans ak pratik relijye sou yon sèl bò. Deba a te prezante kòm yon konkou ant libète relijye pwopriyetè magazen an ak reklamasyon non-diskriminasyon kliyan an. Men, sa a se yon istwa san sans. Ki sa ki fè yon moun panse ke moun LGBTQ yo pa gen lavi relijye? Yo ka gen diferan relijyon pase moun ki gen kwayans relijye ki egzije esklizyon yo. Men, sa pa vle di yo pa gen idantite relijye. Anpil gwoup relijye kounye a sere epi sanktifye maryaj moun menm sèks. Anpil moun jwenn relasyon moun menm sèks yo totalman konpatib ak yon kwayans nan Bondye. Epi yon kantite k ap ogmante nan relijyon òganize selebre kapasite pou fòme yon atachman dirab ak yon moun ou renmen, epi pou relasyon sa a rekonèt, afime, epi sanktifye, kèlkeswa sèks oswa sèks ou menm oswa patnè ou. Natirèlman, gen kèk moun LGBTQ ki pa respekte okenn tradisyon relijye patikilye, men sa pa diferan de anpil moun ki pa LGBTQ. Libète relijyon gen ladan libète pou pa respekte okenn relijyon patikilye. Verite a se ke nou ap fè fas ak libète relijye sou tou de bò. Epi ou pa ka toujou egzije pou magazen yo sèvi kliyan kretyen pandan w ap diskite ke magazen yo ka eskli moun ki pa kretyen. Ou pa ka reklame yon dwa pou yon chanm otèl kèlkeswa sèks mari oswa madanm ou epi answit refize menm dwa sa a bay yon lòt moun. Swa lojman piblik yo ouvè pou piblik la an jeneral oswa yo pa ouvè. Ou pa ka genyen tou de fason. Alò, kilès pou ye?Men, nou dwe sonje tout moun gen libète pou pratike relijyon, pa ou menm sèlman.
Poukisa lojman piblik yo ouvè pou piblik la
Lè segregasyon rasyal la te gaye nan Sid la, Afriken-Ameriken yo te oblije planifye davans si yo te vle vwayaje. Yo te bezwen chèche konnen ki kote yo te ka manje, ki kote yo te ka dòmi, ki kote yo te ka al nan twalèt. Pwofesè Dwa Harvard Randall Kennedy sonje ke fanmi li te konn pote yon gwo panyen piknik lè yo t ap vwayaje nan Kawolin disid lè li te timoun. Nan moman sa a, li te panse se te jis yon bèl fason pou asire yo te gen bon bagay sou wout la, ke se te yon kalite selebrasyon vwayaj sou wout. Men, pita, li te reyalize se te yon nesesite. Yo t ap vwayaje nan yon pati nan peyi a kote koulè po ou te detèmine si yo t ap sèvi ou nan kote ki ouvè pou piblik la. Li pa t janm klè ke okenn restoran t ap kite yo antre, t ap trete yo avèk diyite, t ap ba yo yon kote pou yo chita. Yo te oblije planifye davans. Anpil Afriken-Ameriken te vwayaje ak The Negro Motorist Green Book, yon piblikasyon Victor H. Green te ekri ki te idantifye etablisman ki te sèvi kliyan Afriken Ameriken. Si w ap vwayaje nan yon pati nan peyi a kote ou nan minorite a epi majorite a wè w avèk mepri ak malèz, epi si lojman piblik yo lib pou fèmen w deyò, alò ou rete vilnerab, poukont ou, san sèvis ke pifò moun pran pou garanti. Non sèlman y ap trete w tankou yon moun ki pa nan plas li — epi y ap soufri doulè ak imilyasyon pou yo trete w tankou yon moun ki mwens imen pase lòt moun — men ou literalman an risk pou w pa jwenn bagay ou bezwen pou w viv, pou w alèz, pou w gen diyite. Lojman piblik yo ouvè pou piblik la paske nou depann de yo pou yo la pou nou. Nou bezwen sa yo bay. Men plis pase sa, nou gen dwa pou yo trete nou avèk diyite epi pou yo pa di nou "nou pa sèvi moun pa w isit la."Lojman piblik ak pwopriyete prive
Men, e pwopriyete prive? Èske ou pa gen dwa pou eskli moun ki pa pwopriyetè lakay ou? Epi èske biznis yo pa posede pwopriyete pa yo? Èske yo pa gen menm dwa pou eskli moun ke nou tout genyen lakay nou? Repons lan se ke se pa tout pwopriyete ki menm. Pwopriyete ki ouvè pou piblik la sijè a diferan règ pase pwopriyete prive. Pwopriyetè kay yo ka deside ki moun pou envite pou dine. Moun yo ka chwazi zanmi yo. Men, si ou louvri yon biznis pou piblik la an jeneral, ou antre nan mond mache a. Mache a ka konpoze de pwopriyetè pwopriyete prive men, kontrèman ak kay la, mache a ouvè pou nenpòt moun antre. Ou pa ka eskli nan patisipasyon nan mache a paske ou nan yon kas sibòdone. Ou pa ka rete deyò bis la paske ou pa akeyi.Yon restoran ka eskli yon kliyan ki sou, ki dezòdone oswa ki maltrete sèvè yo. Men, yon restoran pa ka eskli yon kliyan poutèt ras kliyan an. Yon otèl pa ka refize bay yon moun yon chanm paske yo se jwif. Yon jimnazyòm pa ka refize kite yon moun rantre paske yo gen yon andikap. Lè yon aranjman piblik eskli yon kliyan, se pa sèlman yon egzèsis dwa yon pwopriyetè sou pwòp pwopriyete li. Li prive kliyan an de kapasite pou antre nan mache a. Si biznis yo te lib pou fè diskriminasyon, sa ta anpeche lòt moun jwenn yon travay, lwe yon apatman, achte yon gato maryaj. Sa ta anpeche kliyan yo jwenn aksè nan pati nan mond sosyal la kote yo ka jwenn pwopriyete tèt yo. Pwopriyetè yo gen dwa pwopriyete men kliyan yo genyen tou; kliyan yo gen dwa antre nan mache a pou achte pwopriyete. Ki jan ou pral abiye tèt ou si pèsonn pa vann ou yon chemiz? Lwa sou Dwa Sivil 1866 la di ke chak moun gen menm dwa pou fè kontra menm jan ak sitwayen blan yo. Lakou Siprèm nan te di ke sa pa sèlman vle di ke tribinal yo pral aplike yon kontra si ou ka jwenn yon moun ki vle fè kontra avèk ou. Lwa sou Dwa Sivil la vle di ke yon biznis ouvè pou piblik la pa ka refize fè kontra avèk ou tou senpleman poutèt ras ou. Chak sitwayen gen dwa pou akeri pwopriyete kèlkeswa ras li; sa vle di ke akomodasyon piblik yo pa ka refize sèvi ou pou rezon diskriminatwa. Oryantasyon seksyèl pa diferan. Se pa yon repons pou di kliyan an pou l desann nan lari a. Mwen te grandi nan yon ti vil nan New Jersey. Boutik flèris la te boutik flèris la. Si li pa t ap vann mwen flè, alò mwen pa t ap ka jwenn flè nan vil la. Epi si konte a te plen ak moun ki gen menm kwayans relijye yo — si mwen te nan yon ti minorite — alò desizyon pou pa vann mwen flè ta vle di ke mwen pa ka jwenn yo kote mwen rete a. Epi si pèsonn pa anboche m poutèt relijyon mwen oswa oryantasyon seksyèl mwen, sa vle di m ap oblije demenaje yon lòt kote pou jwenn bagay mwen bezwen pou m viv. Si chak pwopriyetè gen dwa pou eskli jan yo vle, epi si anpil moun pataje menm prejije yo, alò esklizyon moun ki nan yon klas patikilye ekivalan a yon lòd pou mete deyò. Pou viv, pou jwenn bagay ou bezwen yo, pou jwi asosyasyon ki abitye pami sitwayen nou yo, ou dwe demenaje yon lòt kote. Pifò moun pa bezwen enkyete yo pou yo trete yo konsa. Lè pifò moun ap mache nan lari a epi yo wè yon restoran, yo konnen yo te envite yo pou yo antre epi pran yon bagay pou yo manje. Lè pifò moun ale nan sant komèsyal la, yo konnen pwopriyetè magazen yo ap mouri pou yo gade, pou yo rete lontan, epi achte otan ke posib. Lè pifò moun wè yon motel sou gran wout la, yo konnen motel la vle yo kanpe epi jwenn yon kote cho pou yo repoze. Epi lè pifò moun fiyanse epi ale nan patisri a, yo konnen boulanje a anvi kreye yon bèl gato maryaj jis pou yo. Lojman piblik yo prezante tèt yo kòm ouvè pou piblik la. Ou gen yon envitasyon ouvè pou antre epi ou konnen yo vle ou antre. Lalwa enpoze obligasyon sou lojman piblik yo pou sèvi moun ki aksepte envitasyon ouvè sa a. Lide sa a pa yon nouvo lide liberal envante. Nan kòmansman Repiblik Ameriken an, aranjman piblik yo te gen obligasyon legal pou sèvi piblik la an jeneral. William Blackstone Kòmantè sou Lwa Angletè yo Yo te pibliye nan ane 1760 yo. Yo te tèks prensipal sou dwa komen pou senkant premye ane nan listwa Ameriken an. Blackstone te ekri ke "si yon pwopriyetè otèl... pann yon pankat epi ouvri kay li pou vwayajè yo, se yon angajman enplisit pou resevwa tout moun ki vwayaje nan chemen sa a; epi... yon aksyon... ap ka fèt kont li pou domaj, si li san bon rezon refize admèt yon vwayajè." Epi prensip sa a pa t sèlman aplike pou otèl yo, men tou pou bòs fòjon ak chirijyen - nenpòt moun ki angaje nan yon apèl piblik ki te prezante tèt yo kòm ouvè pou biznis. Se sa sa vle di opere yon lojman piblik. Sa vle di ke w ap prezante tèt ou kòm pare pou fè biznis ak nenpòt moun ki antre. Jan Audra MacDonald te note, tout pwen yon lojman piblik se ke ou pa bezwen rele davans pou konnen si y ap fè biznis ak yon moun tankou ou. Ou deja envite. Lè yo opere otèl la, lè yo louvri restoran an, lè yo etabli magazen an, yo louvri tèt yo bay piblik la an jeneral pou bay machandiz oswa sèvis. Li evidan biznis yo ka chwazi ki sèvis pou yo ofri. Yon patisri pa oblije vann rad maryaj. Men, yon patisri ouvè pou piblik la epi si w ap opere yon patisri, w ap pwomèt pou vann machandiz ou yo bay nenpòt moun ki vin achte yo.Lojman piblik yo prezante tèt yo kòm ouvè pou piblik la. Ou gen yon envitasyon ouvè pou antre epi ou konnen yo vle ou antre. Lalwa enpoze obligasyon sou lojman piblik yo pou sèvi moun ki aksepte envitasyon ouvè sa a.
Men, e konsènan libète relijye a?
Konsidere sa ki ta rive si libète relijye te yon rezon sifizan pou kontwa manje midi yo refize sèvi Afriken Ameriken yo. Yo te pase Lwa sou Dwa Sivil 1964 la pou nenpòt moun te ka chita nan yon kontwa manje midi kèlkeswa ras yo. Nan epòk sa a, anpil moun te gen kwayans relijye ki te sipòte segregasyon ras yo. Si libète relijye te yon rezon sifizan pou kenbe yon moun lwen kontwa manje midi ou a, Sid la pa t ap janm desegrege. Libète relijye se yon valè fondamantal Ameriken ki enskri nan premye amannman an. Ou lib pou adore ak lòt moun ki gen menm relijyon avè w, pou kwè nan Bondye ak nan yon kòd moral fondamantal, pou preche ak ekri sou kwayans ou yo, pou espekile sou nati divin lan, pou kesyone tèt ou ak lòt moun, pou envite lòt moun pou yo vin jwenn ou nan lapriyè oswa nan travay charitab, pou anseye pitit ou yo sou tradisyon ou. Men, ou pa lib pou enpoze kwayans relijye w sou lòt moun. Ou lib pou pratike relijyon w, men tout lòt moun lib tou. Gen lòt ki lib pou yo kwè yon lòt jan pase w, pou yo priye yon lòt jan pase w, pou yo anseye pitit yo yon kòd moral diferan. Lè biznis yo eskli kliyan paske yo se omoseksyèl, yo pa sèlman ap egzèse pwòp libète relijye yo. Y ap enpoze kwayans relijye yo sou lòt moun.Se vre ke moun ki opoze maryaj moun menm sèks yo santi ke yo enpoze l sou yo, epi ke yo fòse yo, nan yon fason oswa yon lòt, patisipe ladan l. Men, vann yon gato maryaj se pa menm bagay ak fè yon seremoni maryaj. Lwe sal bal la pou yon seremoni maryaj pa vle di pwopriyetè otèl la ap adopte tradisyon jwif koup la k ap marye a. Pwopriyetè otèl la lib pou preche Levanjil la, e menm pou eseye konvenk jwif yo pou konvèti. Sa ka fèt nan legliz, nan liv, sou Boston Common, sou Entènèt la. Men, yon pwopriyetè otèl pa ka refize sèvis bay yon kliyan poutèt relijyon kliyan an. Otèl yo ouvè pou tout moun. Lojman piblik yo ouvè pou tout moun paske yo opere nan mond piblik mache a kote moun ki gen diferan relijyon ak diferan kwayans kominike. Nou kominike nan mache a paske se la nou pwodui machandiz ak sèvis nou tout bezwen pou nou viv. Nou chèche lojman piblik paske yo envite nou antre epi achte machandiz ak sèvis yo. Yo ouvè pou tout moun paske nou bezwen sa yo bay. Yo ouvè pou tout moun paske nou pa ta dwe bezwen enkyete nou pou pòt la fèmen nan figi nou epi pou yo di nou pa moun, nou pa merite. Nan yon ka ki afime pouvwa Kongrè a pou pase yon lwa anti-diskriminasyon, Jij Lakou Siprèm Potter Stewart te eksplike ke yon dola nan men yon Afriken Ameriken vo menm jan ak yon dola nan men yon moun blan. Si w ap opere yon lojman piblik, ou pèdi dwa pou w di yon kliyan ke lajan yo pa bon. Libète relijyon enpòtan anpil. Men, li pa bay lojman piblik yo dwa pou eskli moun ki gen lòt relijyon oswa pou rejte yo paske pratik yo oswa idantite yo pa anfòm ak kòd relijye pwopriyetè a. Gen anpil espas pou pratike relijyon yon moun, pou eksprime kwayans li, pou limite asosyasyon li nan legliz oswa nan yon klib prive, nan liv, nan laprès. Men, pa nan yon lojman piblik. Diskriminasyon nan mond mache a se mal kit se sou baz ras, relijyon, orijin nasyonal, sèks, oryantasyon seksyèl, oswa idantite sèks. Lè nou lakay nou ka chwazi zanmi nou yo. Lè nou soti al nan yon restoran oubyen nan yon otèl, nou ka rele davans pou fè yon rezèvasyon, men nou pa ta dwe oblije rele davans pou wè si yo “sèvi moun pa nou yo”.Diskriminasyon nan mond mache a se yon move bagay kit se sou baz ras, relijyon, orijin nasyonal, sèks, oryantasyon seksyèl, oswa idantite seksyèl. Lè nou lakay nou, nou ka chwazi zanmi nou yo. Lè nou soti nan yon restoran oswa nan yon otèl, nou ka rele davans pou yon rezèvasyon, men nou pa ta dwe oblije rele davans pou wè si y ap "sèvi moun nan menm kalite ak nou".
